W znienawidzonym mundurze. Losy Polaków przymusowo wcielonych do wojska niemieckiego w okresie II wojny światowej
Dlaczego wcielano
Wcielenia 1940-1945
Wcielenia w liczbach
Czy wcielano do Waffen-SS?
Polacy obywatele III Rzeszy
W Polskich Siłach Zbrojnych
Pozostałe artykuły

Ostatnio dodane


29 października 2017 r., niedziela

Tu byłem. Tony Halik

Na wstępie pragnę zachęcić Czytelników strony do sięgnięcia po książkę "Tu byłem. Tony Halik". Na pytanie, co wspólnego miał słynny podróżnik i współtwórca legendarnego programu "Pieprz i wanilia" z Wehrmachtem, odpowiedź jest krótka: został przymusowo wcielony do niemieckiego wojska i przez parę lat nosił mundur Luftwaffe. Autor książki, Mirosław Wlekły, na kartach książki odkrywa krok po kroku odkrywa przemilczaną historię, którą Halik zdołał na wiele lat przekuć w legendę o tym, jak bohatersko walczył w II wojnie światowej przeciwko III Rzeszy. Książka traktuje oczywiście nie tylko o Haliku w niemieckim wojsku, które było zaledwie krótkim epizodem w jego niezwykle barwnym życiu.

Jakkolwiek uzupełnienia pojawiają się niezmiernie rzadko, pragnę zapewnić, że nie zamierzam całkowicie porzucić rozwijania strony, ani też jej likwidować. Po przeszło dwóch i pół roku przerwy na stronę zostały dodane nowe materiały poświęcone weteranom Wehrmachtu:

  • wspomnienia Henryka Wieczorka, Ślązaka walczącego na froncie wschodnim
  • galeria przedstawiająca akta śledcze sprawy karnej w sprawie dezercji z Wehrmachtu Edwina Żywickiego, Pomorzanina służącego na froncie wschodnim
  • biogram Jana Pierończyka, Ślązaka, żołnierza przedwojennego Wojska Polskiego, Wehrmachtu i wreszcie 2 Korpusu Polskiego, spisany przez niego samego
  • życiorys Bolesława Cichockiego, urodzonego w Duisburgu, ale wychowanego w Gdyni, służącego w czasie wojny w armii niemieckiej w Norwegii i Finlandii
  • do podstrony "Wcielenia w liczbach" dodano paragraf zatytułowany "Pochodzenie byłych wehrmachtowców w 2 Korpusie Polskim", poświęcony analizie tego, z jakich terenów pochodzili żołnierze 2 Korpusu Polskiego, służący w Wehrmachcie
  • po kilka zdjęć dodanych do albumów poświęconym Polakom z Pomorza oraz ze Śląska

Zaktualizowana została strona "Archiwa - gdzie szukać?", a strona z linkami - wyczyszczona (z biegiem lat wiele linków prowadzi do zlikwidowanych stron).


12 stycznia 2015 r., niedziela

Na stronę zostały dodane dwa nowe materiały:

  • życiorys kpr. Stanisława Drewka, Pomorzanina służącego najpierw w Wehrmachcie, a później w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka
  • galeria fotografii z cmentarza w Hildesheim, gdzie pochowano wielu Polaków służących w Wehrmachcie


12 października 2014 r., niedziela

Wasserpolacken

W tym tygodniu premierę miała kolejna książka, będąca wspomnieniami Polaka w służbie Wehrmachtu. Wydana została przez dobrze znany wszystkim zainteresowanym historią Ośrodek "Karta". Autorem "Wasserpolacken" (dosłownie "rozwodnieni Polacy", jak pogardliwie nazywano mieszkających na pograniczu polsko-niemieckim) jest Joachim Ceraficki. Urodził się on w Grudziądzu i w chwili wybuchu wojny był uczniem gimnazjum. We wrześniu 1939 r. wraz z ojcem przebywał w broniącej się Warszawie, po czym powrócił na Pomorze. Po narzuceniu jego rodzinie volkslisty w 1942 r. został wcielony do Wehrmachtu. Po przeszkoleniu w Niemczech wysłano go na front wschodni, gdzie z przerwami walczył do 1945 r. jako żołnierz łączności: najpierw na Kaukazie, potem na Ukrainie i wreszcie w Polsce. Pod koniec wojny zdezerterował, po czym wcielony został do ludowego Wojska Polskiego.

Dużą wartością książki są obszerne i szczegółowe opisy frontowej codzienności. Autor nie wdaje się w dywagacje, rozważania, polemiki - skupia się na relacji i opisuje swoje losy tak, jak je pamięta po kilkudziesięciu latach. Na przykładzie przeżytych przez siebie wydarzeń, odbytych rozmów czy obserwacji kreśli szeroki obraz stosunków panujących w wojsku niemieckim: między żołnierzami (Polakami a Niemcami), wojskiem a ludnością cywilną, a także stosunków polsko-niemieckich na Pomorzu w dwudziestoleciu międzywojennym oraz w latach 1939-1942, kiedy Niemcy z mniejszości narodowej stali się nagle "gospodarzami" tych terenów.

Bardzo pozytywne wrażenia budzi jakość wydania i oprawa graficzna. Wydawnictwo zadbało także o uzupełnienie tekstu posłowiem autorstwa prof. Ryszarda Kaczmarka, naukowca Uniwersytetu Śląskiego, od lat zajmującego się problematyką wcieleń Polaków do armii niemieckiej. Książkę nabyć można na stronie internetowej Ośrodka "Karta".

Na stronę zostały dodane dwa nowe materiały:

  • życiorys kpr. Stanisława Drewka, Pomorzanina służącego najpierw w Wehrmachcie, a później w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka
  • galeria fotografii z cmentarza w Hildesheim, gdzie pochowano wielu Polaków służących w Wehrmachcie


29 kwietnia 2012 r., niedziela

Po ponad rocznej przerwie wreszcie kolejne uzupełnienie. Choć nie widać tego, autor strony w dalszym ciągu zbiera materiały dotyczące Polaków w Wehrmachcie i nadal planuje co jakiś czas poszerzać stronę o nowe materiały. Dzisiaj dodane zostały opisy czterech książek o przeżyciach Polaków służących w Wehrmachcie: "Polacy z Wehrmachtu w polskiej 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka", "Metamorfozy", "Dziennik 1941-1947" oraz "Listy z Wehrmachtu". Informacje o tych wydawnictwach znaleźć można na podstronie "Literatura tematu". Pozostałe uzupełnienia to:

  • życiorys spisany przez Józefa Brandysa, Ślązaka służącego w Wehrmachcie na okupacji Francji, a następnie w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej
  • galeria fotografii dotyczących Edwarda i Pawła S., ojca i syna wcielonych do Wehrmachtu
  • galeria fotografii dotyczących Aleksandra K. Ślązaka z okolic Rybnika, powołanego w wieku niespełna 18 lat i służącego w 1945 r. w Norwegii.


22 stycznia 2011 r., sobota

Dodany zostały opisy książki autorstwa polskiego wehrmachtowca Bronisława Brandta z Pomorza, a także artykuł o Ślązakach w armii niemieckiej z "Polityki" - oba zamieszczone w w dziale "Literatura tematu". Pozostałe uzupełnienia to:


8 maja 2010 r., sobota

Dodany zostały opisy książki autorstwa polskiego wehrmachtowca Czesława Knoppa z Pomorza, zamieszczony w dziale "Literatura tematu". Pozostałe uzupełnienia to:

Biogramy Gerarda Wodarza oraz Antoniego Elsnera zostały uzupełnione (m.in. o dane archiwalne z Ministry of Defence oraz Deutsche Dienststelle). Dodatkowo zamieszczony został także fragment wspomnień Elsnera dotyczący transportu do obozu jenieckiego, gdy został wzięty do niewoli przez Amerykanów.

Skorygowany został po raz kolejny tekst dotyczący Polaków w Waffen-SS. Dzięki jednemu z Czytelników strony, Panu Ch. G. uświadomiłem sobie, że Wehrpaß prezentowany jako należący do Polaka z Waffen-SS jest (niestety...!) falsyfikatem, a wpisy dotyczące służby w Waffen-SS poczynione zostały po wojnie na oryginalnym Wehrpaßie poborowego Wehrmachtu (zapewne przez nieuczciwego handlarza, który za sprzedawany dokument chciał dostać więcej pieniędzy). Wszystkich Czytelników przepraszam za nieświadome opublikowanie sfałszowanego dokumentu. Na podstronie z prezentowanymi skanami tegoż dokumentu dopisano stosowną adnotację.




6 lipca 2009 r., poniedziałek

Dodane zostały dwie relacje dotyczące Polaków w Wehrmachcie:

  • rozdział z książki Melchiora Wańkowicza "Monte Cassino", opowiadający o martwym niemieckim żołnierzu-Ślązaku, przy którym odnaleziono listy od rodziny;
  • wspomnienia żołnierza Armii Krajowej i 1 Dywizji Pancernej Sławomira Zawadzkiego na temat byłych niemieckich żołnierzy w 1 Dywizji oraz w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej.

Pojawiła się także nowa galeria związana z tematem byłych wehrmachtowców w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.


10 stycznia 2009 r., niedziela

Pierwsze dopiero uzupełnienie, jednakże obszerne - umieszczono 16 nowych podstron. Dodane zostały życiorysy trzech polskich żołnierzy Wehrmachtu:

Dział z relacjami został wzbogacony o wspomnienia wehrmachtowców:

  • Gerarda Cieślika (wspomnienia z służby w Heer w latach 1944-1945);
  • Alojzego Damskiego (dwie relacje dotyczące 1944 r. - pierwsza i druga);
  • Ludwika Lipowczana (bardzo obszerne i szczegółowe wspomnienia z służby w batalionie strzelców górskich z lat 1942-1945; za ogromną pomoc w przepisaniu tego materiału podziękowania należą się Romanowi, a za korektę - Aśce i Grzesiowi);
  • Alfonsa S. (listy pisane z frontu do domu w 1944 r.).

Dodano tam także relacje osób, które opowiadają o Polakach w niemieckim wojsku:

W galeriach utworzono dwie nowe, związaną ze służbą w Wehrmachcie:

Umieszczono dwie nowe galerie ze skanami:

Rozwinięto tematykę Polaków w Waffen-SS:

  • przeredagowano, poprawiono i uzupełniono artykuł o wcieleniach do Waffen-SS;
  • umieszczono galerię ze skanami Wehrpaßu należącego do zmobilizowanego do Waffen-SS Polaka z III grupą DVL;
  • dodano galerię ze skanami pozostałych dokumentów dotyczących Polaków w Waffen-SS.

Uzupełniony został ponadto artykuł dotyczący poszukiwań w archiwach - omówiono internetową bazę danych Niemieckiego Ludowego Związku Opieki nad Grobami Wojennymi.


23 sierpnia 2008 r., sobota

Pierwszy dzień funkcjonowania strony. "Na wejściu" prezentowanych jest pięć stosunkowo obszernych (jak na warunki Internetu) artykułów, omawiających szczegółowo przyczyny i sposób przeprowadzania mobilizacji Polaków do Wehrmachtu. Jeden z artykułów (na razie jako zalążek, wkrótce zostanie rozbudowany) prezentuje problematykę w ujęciu liczbowym, kolejny omawia kontrowersyjny temat służby Polaków w Waffen-SS, a ostatni wcielenia jeńców z armii niemieckiej do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Osobny, krótki tekst, dotyczy służby w Wehrmachcie członków polonii niemieckiej (obywateli III Rzeszy).

Wśród materiałów uzupełniających przygotowane zostały także galerie fotografii, zbiór wspomnień i relacji oraz kilkanaście życiorysów, pomagających spojrzeć na dramat wcielenia do obcego wojska przez pryzmat konkretnej osoby, a nie anonimowej masy Ślązaków, Pomorzan i Wielkopolan.

Materiały te dopełniają trzy podstrony, przygotowane z myślą o osobach, które same pragną zagłębić się w temat przymusowych wcieleń - zwłaszcza takich, których ojciec, dziadek, wujek czy inny krewny służył w wojsku niemieckim. Na stronach tych omówiono archiwa, w których można szukać danych o wehrmachtowcach, godne uwagi książki i artykuły w prasie oraz czasopismach historycznych, a także inne witryny internetowe, które mogą być pomocne przy zbieraniu potrzebnych danych.

Strona nie jest oczywiście ukończona. W najbliższym czasie planuję dodanie artykułów omawiających wcielanie wehrmachtowców do ludowego Wojska Polskiego na froncie wschodnim w latach 1943-1945, służby dezerterów z armii niemieckiej w Armii Krajowej i ruchu oporu państw europejskich, a także powojennych losów wcielonych. Systematycznie dodawać będę także fragmenty wspomnień żołnierzy Wehrmachtu, których zebrałem dotąd sporo, jednak z uwagi na brak czasu nie umieściłem na stronie.

Bardzo zależy mi również na materiałach, które są w rodzinnych zbiorach Czytelników mojej strony. Gorąco zachęcam do przekazywania mi materiałów (skany zdjęć i dokumentów) związanych z tematyką strony, biogramów krewnych, wcielonych do niemieckiego wojska etc.


Biogramy wcielonych
Relacje i wspomnienia
Album fotografii
Archiwa - gdzie szukać?
Literatura tematu
Polecane linki
Podziękowania
Strona główna
Ostatnio dodane
Księga gości



W znienawidzonym mundurze. Losy Polaków przymusowo wcielonych do wojska niemieckiego w okresie II wojny światowej